محمد مهريار

378

فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )

آورده‌اند . اين ديه آن‌قدر كوچك است كه در فرهنگ جغرافيايى اصفهان متعرّض آن نشده‌اند و خواهر آن دچان را نيز قيد نكرده‌اند . ولى اين هر دو ديه وجود دارد و در فهرست مركز آمار ايران كه به محل مىرفته و ديه را سرشمارى مىكرده‌اند ، ذكر شده است . بنابراين در وجود هيچ‌كدام ترديدى نيست . دربارهء جامعه‌شناسى دهستان كوهپايه رجوع كنيد به نامواژه‌هاى آن . « 1 » دجان در سال 1345 فقط 7 نفر جمعيت داشته است و همين امر هم سبب شده كه نام آن در فرهنگ جغرافيايى اصفهان نيايد . بپردازيم به نام آن : واژه‌شناسى : اين نام از سه جزء « د + ج + ان » تركيب شده است . جزء اول « د » تخفيف يافتهء همان واژهء « ده » است و جزء دوم صورت ديگر از حرف « گ » است كه براساس قوانين تعريب حرف « گ » به « ج » تبديل مىشود و اما جزء آخر يعنى « ان » پسوند كثرت و نسبت است . بنابراين دجان معادل است با « ده‌جان » معادل « دهگان » و اما دچان ديهى است كه آن را در عداد ديه‌هاى دهستان اردستان سفلى به حساب آورده‌اند . واژه‌شناسى : دچان مركب است از سه جزء « د + چ + ان » است . اما جزء اول همان‌گونه كه دجان توضيح داده شد ، مخفف « ده » است و اما « چ » جزء دوم تصحيف حرف « گاف » است و جزء آخر « ان » علامت پسوند نسبت و كثرت است . بنابراين دچان معادل است با « دهچان » معادل « دهگان » و مىدانيم كه اغلب حرف « گاف » را در تطور به « چ » تبديل مىكرده‌اند . بنابراين دچان و دجان معادل است با « دهكان » و « دهقان » . دچان - دجان درچه Dorc ? e ( h ) اين واژه نام سه ديه بزرگ در اصفهان است . نخست درچه‌پياز و دوم درچه‌عابد و سوم درچه كلماران . عجيب است كه در هيچ جاى ديگر ايران نظاير و اشباه ندارد ، فقط يك درچه در خرم‌آباد هست كه به درچه‌نرگسه معروف است . « 2 » در فرهنگهاى جغرافيايى ديده شده ( مخصوصا اصفهان ) گاهى درچه را « دريچه »

--> ( 1 ) - ن . ك . به : عنوان الان‌آباد ، هندرستان و غيره در همين فرهنگ . ( 2 ) - ن . ك . به : فرهنگ آ . م . م . ص 239 .